16/01/2014

Het effect van de fotoroman

Veel te simplistisch tot warme retrogevoelens: de fotoroman roept gemengde gevoelens op. Tijdens de Van Marken-lezing van Logeion over de beeld- of fotoroman vertelde Carel Jansen vandaag over het nut van de fotoroman. Conclusie: er is nog meer onderzoek nodig.

Zelf ben ik van de 'warme gevoelens'-kant: de fotoroman heeft een grote aantrekkingskracht op mij. Ik ben dan ook een groot stripliefhebber. Maar heeft het ook echt effect? Gaan mensen zich daadwerkelijk anders gedragen? Dat is de logische vraag voor communicatiemensen. Want waarom zou je het anders inzetten?

Carel Jansen, hoogleraar communicatie in Groningen, geeft een niet heel eenduidig antwoord. Ja, het heeft effect gehad. Maar wel in Zuid- en Midden-Amerika, waar toch al een sterk verhalende beeldcultuur bestaat. Lees: soaps. Laaggeletterden hadden hier baat bij fotoromans met daarin heldere gezondheids- en preventieboodschappen. Aantrekkelijk en laagdrempelig verteld. Dat gold ook voor een SOA-preventiecampagne in Afrika. Jansen laat zien dat uit onderzoek is gebleken dat er een effect was op de gedragsintentie. Onderzoek dat hij van zijn studenten niet goed zou keuren, voegde hij daar onmiddellijk aan toe. Want onvoldoende empirisch.

Jansen maakte het onderscheid tussen daadwerkelijke gedragsverandering en de intentie om gedrag te veranderen. Dat in die laatste categorie al iets waar te nemen is, is al heel bijzonder. En dat geeft voldoende aanleiding voor verder onderzoek. Zo hebben ze nu een Zuid-Amerikaanse fotostrip naar het Nederlands vertaald en in een vorm gegoten waardoor het onderzoek zuiverder kan gebeuren. 

Dat het niet alleen voor laaggeletterden nuttig is, vertelde de aanwezige communicatie-adviseur van Achmea. Bij een organisatieverandering hebben zij de fotostrip als middel ingezet, met hele wisselende reacties. Sommigen waren blij dat het verhaal zo eenvoudig en helder werd verteld, anderen hadden het gevoel niet serieus te worden genomen. 

Interessant genoeg dus in elk geval om in de gaten te houden. Of wij nu direct de fotoroman als middel in gaan zetten? Voer om over na te denken. Eerst maar eens afwachten of het echt effect heeft. Ik houd het in elk geval in de gaten.